Akne nedir?
Akne bir cilt hastalığıdır. Ciltte iltihaplı sivilceler ve ‘komedon’ olarak bilinen siyah noktaların bulunmasıyla karakterizedir. Genellikle yüzde ; bazen göğüs ve sırtta görülebilir.
Neler akneye yol açar?
Akne esas olarak ergenlik çağındaki gençleri etkiler. Ergenlikteki hormonal değişikliklerden kaynaklanan cildin artmış miktarda yağ salgılaması sonucudur. Akneye yol açan veya açmayan hormonlardan etkilenme dereceleri kişiden kişiye değişir. Aknenin diğer nedenleri:
- Genetik faktörler (kalıtımsal olarak ciltte geniş gözenekler bulunması ve büyük yağ/sebase bezlerinin bulunması)
- Stres
- Bazı ilaç tedavileri
- Bazı kozmetik maddelerinin kullanımı
Şimdi cildin yapısını biraz inceleyelim; Her kıl kesesi (folikül) hücrelerle döşelidir ve keseye yağ sağlayan bir yağ bezi ve kıl içerir. Kese içinde ölü hücreler oluştuğunda ve bunlar bakterilerle birleştiğinde kese tıkanır ve şişer. Sonuçta tıkalı bir kese ve kırmızı bir sivilce oluşur. Sivilcenin 3 tipi vardır: Beyaz başlılar, siyah başlılar ve iltihaplı olanlar.
Beyaz başlı sivilceler:
Ölü hücreler ve diğer maddeler folikülde birikip yolu tıkadığında oluşur.
Siyah başlı sivilceler:
Oluşumları beyaz başlılar gibidir; fakat bunlarda tıkayıcı içerik cilde doğru çıkıntı yapmıştır. Bu çıkıntıdaki yağ ve diğer ölü hücreler renk değiştirir ve siyahlaşır.
İltihaplı sivilceler:
Tıkanmış folikülün içinde basınç arttığına ve folikül duvarları yıkıldığında oluşurlar. Yağ, ölü hücreler, kıl ve bakteriler cildin alt tabakasına yayılırlar. Gözenek etrafındaki deri kızarık ve iltihaplı bir hal alır. beyaz kan hücreleri (akyuvarlar) iltihaba müdahale etmek için olay yerine gidince cerahat oluşur ve sonuç bir ‘püstül’dür.
Akne nasıl önlenir?
En iyi yöntem kendini iyi tanımaktır. Sivilcelerinizin ne zaman ortaya çıktığını takip edin. Moralinizi bozan bir durumdan sonra mı artıyorlar? Böyle ise stres karşısında daha az tepki vermeye çalışın. Aynı şeyler diyet için de geçerlidir. Cildinizi yumuşakça yıkamak cildinizi temizlemek için yapılacak en önemli şeylerden biridir. Dikkatli yıkama cilt üzerinde birikmiş yağ, bakteri ve ölü hücreleri cilt üzerinden uzaklaştırmaya yardım eder. Fakat aşırı yıkama zararlıdır. Çok sıcak su, sert kurulama, yıpratıcı sabunlar cilt hassasiyetini ve kızarıklığı artırır. Temiz suyla derinlemesine durulamak cilde ihtiyacı olan nemi katar. Güneşe maruz kalma süresine dikkat etmek de sağlıklı bir cilt için önemlidir.
Akneye diyetin etkisi var mıdır?
Akne ve diyet ilişkisi arasında çeşitli inanışlar vardır. Diyet birçok insanda direkt olarak akneye yol açmaz. Çikolata, kuruyemiş, hafif içecekler kendileri özel bir probleme neden olmuyorsa (örneğin alerji vb.) bunları kısıtlamaya gerek yoktur. Tüm ana besin guruplarını içeren dengeli bir diyet ise en iyisidir. Ve tabi ki çok bol su içmeyi unutmayalım. Eğer akneler artıyor yada kötüleşiyorsa uzman bir dermatologa başvurulmalıdır.
Akne tedavisi
•Yerel Tedavi:
En önemli nokta püstülleri kesinlikle sıkmamaktır. Yalnızca iltihaplanmamış komedonlar hijyen kurallarına uymak koşuluyla çıkarılabilir.
•Yerel tıbbi tedavi
- Peeling (morötesi ışınlarla, meyve asitleriyle cildin soyulmasıdır)
- Dermoabrazyon (Çok ilerlemiş olgularda üst deri ve deri yüzeylerinin
sıyrılması yoluyla akne izlerinin kaybedilmesi
•Genel Tedavi:
- Antibiyotikler
- Doğum kontrol hapları
- Lezyon içine kortizonlu iğneler
Not: Unutmayınız ki akne tedavisi uzun süreli ve sabır gerektiren bir süreçtir.