| Öğün |
Beslenme
Saati |
Anne
sütü yetersiz ise |
Mama
alınamıyorsa |
| 1 |
7.00 |
Anne
sütü + |
Anne
sütü yoksa
*İnek sütü (150 ml) |
| 2 |
10.00 |
Anne
sütü veya Formül mama (150-180 ml) |
*İnek
sütü (150 ml) |
| 3 |
13.00 |
Anne
sütü veya Formül mama (150-180 ml)
***Meyve suyu püresi |
**Sebze
çorbası (100ml)
***Meyve suyu püresi |
| 4 |
16:00 |
Anne
sütü |
*İnek
sütü (150 ml) |
| 5 |
19.00 |
Yoğurt
(150 ml) |
****Yoğurt
(150 ml) |
| 6 |
22.00 |
Anne
sütü |
*****Muhallebi(150
ml) |
| 7 |
Gece
boyunca Çocuğun istediğine göre |
Anne
sütü veya formül mama(150-180ml) |
*İnek
sütü |
Meyve suyu ve püresi: İlk verilecek ek
gıdadır. Öncelikle elma suyu(tercihen tatlı) ile
başlanır. Elma iyice yıkandıktan sonra soyulur cam
rendede rendelenir süzülerek soyu elde edilir. İlk
denemede 1-2 çay kaşığı veriniz. Daha sonra her gün
taze hazırladığınız meyve suyunun miktarını
arttırarak bir haftanın sonunda tam bir elmanın suyu
verilebilir. Her hafta armut, mandalina, portakal,
havuç, şeftali gibi değişik meyve suları
denenebilir. Meyve sularına şeker eklenmemelidir.
Çilek gibi alerji yapma ihtimali yüksek olan meyveleri
daha ileride veriniz. Aynı hafta içinde birden fazla
meyve çeşidi vermeyiniz. Dördüncü aydan itibaren muz
dahil olmak üzere meyve pürelerine başlanabilir.
Domates suyu: Domatesin kabukları soyulup,
ezilerek tel süzgeçten geçirilir. Tülbent içinde
sıkılarak pürtüksüz ve çekirdeksiz suyu alınır.
Anne sütü alan bebeklerde 4-6. aylarda yapay beslenen
bebeklerde daha erken başlanabilir.
Tarhana: Baharatsız yapılan tarhana çorbası 4.
aydan sonra çocuklara verilebilir. Bir silme yemek
kaşığı tarhana bir bardak su ile karıştırılıp
kaynatılır, ılık olarak çocuğa verilir.
Kuru Baklagiller: Et ve yumurta almayan aileler
çocuklarına verebilirler. Kırmızı veya sarı
mercimek iyi pişirildiği taktirde bebek için iyi
protein kaynağı olurlar. Diğerleri de dış zarları
alınarak iyi pişirilip verile bilir.
Mercimek Çorbası: ½ çay bardağı mercimek, ½
çay bardağı bulgur veya pirinç, yarım havuç, yarım
su bardağı su ile yumuşayıncaya kadar pişirilir.
Pişme suyu dökülmez. Tahta kaşıkla ezilerek
kevgirden geçirilir. Kıvamı koyu olursa su ilave
edilir ve yarım tatlı kaşığı bitkisel sıvı yağ
konur. 4. aydan itibaren bir tatlı kaşığı ile
başlamak suretiyle, 7 aylıktan itibaren günde 3-4
yemek kaşığı verilebilir. (miktar çocuğun isteğine
göre ayarlanır) Mercimek sebze çorbasının içine
koyularak da pişirilebilir.
Havuç Çorbası: 2 su bardağı suya bir yemek
kaşığı pirinç, 3 küçük havuç eklenerek 45 dk.
pişirilir. Ezilip süzgeçten geçirilerek tekrar ateşe
konulup isteğe göre 1 tatlı kaşığı irmik veya
tereyağı-sıvı yağ eklenebilir.
Patates Püresi: 1 orta boy patates kabuğuyla
haşlanır, soyulur ve ezilir. 2-3 dövülmüş bisküvi
ile karıştırılarak tam sütle 150 ml. Tamamlanır.
Çocuk tatlı beğeniyorsa şeker veya meyve suyu ile
tatlandırılabilir. Yapay beslene süt çocuklarına 3-4
aylıkta anne sütü alanlarda 6-7. aylarda verilir.
Yumurta: su içine yumurta yıkanıp konur.
Kaynama derecesindeki suda 10 dk. pişirilir. Akı
ayrılarak sarısı verilir. Sarısı ya sütle ezilerek
veya sadece ezilip yada sebze çorbasıyla
karıştırılarak çocuğa verilir. Aydan sonra akı
birlikte verilir.
Kıyma: Hafif ateşte kendi verdiği suyu çekene
kadar pişirilip yukarda hazırlanan sebze çorbası ve
diğer çorbalar içine katılarak bebeğe verilebilir.
Kıyma en uygun et verme şeklidir. Köfte: İki kere
çekilmiş kıyma, az miktarda ekmek içi ve az tuzla
iyice yoğrulur. Köfteler dibi yağlanmış tavada
kapalı olarak pişirilir. İlk başlarken çeyrek köfte
ile başlanır, gittikçe artar.
Tavuk eti, balık eti, karaciğer vb. pişirilip
kemiğinden ve kılçığından iyice ayrılır, ezilerek
verilir veya sebze çorbasının içine eklenir.
Sütün Hazırlanışı: İnek sütünü ve süte
ilave edilecek suyu en az 10 dakika ayrı ayrı
kaynatırız. İlk bir ay ile dört ay arasında iki
birim süte bir birim su ilave ediniz. (40 ml süte 20 ml
su) Dördüncü aydan sonra sütü sulandırmaya gerek
yoktur. Her 100 ml sütün içine bir kesme şeker veya
bir tatlı kaşığı şeker ilave ediniz. Bebeğinizin
kabızlığı varsa bir çay kaşığı zeytinyağı
ilave edilebilir.
Sebze Çorbasının Hazırlanışı: En erken 3.
aydan sonra başlanabilir. Bir orta büyüklükte
patates, 1 küçük havuç veya taze kabak küçük
olarak doğrayınız, 2 su bardağı su kaynama
derecesine gelince malzemeler konulup yumuşayıncaya
kadar pişirilir. Tel süzgeçten hiç ezmeden
geçirilerek suyu alınır. Bir tatlı kaşığı irmikle
5 dk. kaynatılarak çorba yapılır.
Ilık olan çorbayı birkaç çay kaşığı miktarından
başlayarak veririz. Bebeğiniz tolere ettiği sürece
miktarı giderek arttırınız ve tam bir öğün
şeklinde veriniz. Sebze çorbası bebeğe
alıştırıldıktan sonra veya bir hafta verilip bir
sorunla karşılaşılmamışsa; sulu sebze püresine
geçilir. (Bir hafta içinde)
Sulu Sebze Püresi: Bir orta büyüklükte
patates, bir küçük havuç veya taze kabak küçük
olarak doğrayınız. 2 su bardağı su kaynama
derecesine gelince malzemeler konulup yumuşayıncaya
kadar pişirilir. Almaya yakın 1 yemek kaşığı
pirinç katılır (veya tatlandırmak için irmik
katılır). Ateşten alınıp ezilir, püre haline
getirilir. Daha sonra 1 çay kaşığı bitkisel sıvı
yağ eklenir. Bundan tam öğün olarak verilir. Bu
sebzeleri tolere ediyorsa daha sonraki dönemlerde taze
fasulye, mercimek, bezelye, domates, yeşil yapraklı
sebzeler (ıspanak en son eklenir), gibi gıdalarda tek
tek eklenebilir. Çocuk büyüdükçe sebze çorbası
şeklinde yapılıp daha koyu olarak hazırlanır.
Katılan suyu ilerleyen aylarda et suyu, kemik suyu
şeklinde de yapılabilir. Bu çorbanın içine 2 kez
çekilmiş ve pişirilmiş dana kıymasından bir yemek
kaşığı yedirmek yayarlı olur.
Muhallebi: 5. aydan itibaren (ilk 4 ayda anne
sütü almayan çocuklarda daha erken başlanabilir)
sebze püresinde 1-2 hafta sonra başlanır. Genellikle
akşamda tek öğün olarak verilir. Bir su bardağı
soğuk süte (bir kahve fincanı su), muhallebinin
hazırlanmasında kullanılan süt ilk dönemlerde
sulandırılmalı giderek süte geçilmelidir; bir tatlı
kaşığı pirinç unu ilave ederek kısık ateşte
karıştırarak pişiriniz. Pişirdikten sonra bir tatlı
kaşığı şeker ilave edebilirsiniz. 6-7. aylarda
pirinç ununa yulaf, mısır, buğday unları
eklenebilir.
Yoğurt: Yoğurt yapmak için pastörize edilmiş
veya kaynatılmış süt ılımaya bırakılır. Eli
yakmayacak sıcaklığa gelince 100 ml (bir çay
bardağı) yoğurt eklenir. Sütün üzeri kapatılarak
kalın bir örtü ile örtülür, ılık bir yerde 5-6
saat mayalandırılır. Bebeklere her gün taze yoğurt
verilir.
İlk denemede birkaç çay kaşığı yoğurt veriniz,
her gün miktarını giderek arttırınız. Eğer
bebeğiniz yoğurdu sevmezse daha önce denediğiniz
meyvelerden birini içine koyabilirsiniz. Mümkün olursa
yoğurdu pekmezle beraber vermeye alıştırmak
kansızlığı önlemede faydalı olacaktır.
Ek Besin Verilirken Dikkat Edilecek Noktalar:
İlk
kez verilecek besinler açken denenmelidir.
Her
yeni gıdaya tek tek başlanmalı ve çok az
miktarda (bir çay kaşığı)
verilmeli.
Bebeğin alımına uygun olarak 3-4 gün içinde
miktarı arttırılmalıdır. Böylece besin
maddesine alerjisi tespit edilebilir.
Bebek
istemediği bir besini almak için
zorlanmamalıdır. 2-3 hafta sonra tekrar
denenmelidir.
Ek
gıdalara tek öğün olarak başlanır. Bebek 6
aylık olduğunda anne sütüne ek olarak günde
2-3 öğün olarak verilebilir.
Ek
gıdalara geçerken önce tekli grup (yoğurt,
meyve suları) kullanılır, daha sonra çoklu
karışımlara (sebze çorbası, kabak dolması)
geçilir.
Bebeklere
doğal ve taze hazırlanmış besinler
verilmelidir. Dondurulmuş yiyecekler, konserve,
katı maddeli hazır besinler verilmemelidir.
Bebek
için hazırlanan besinler 2 saat içinde
tüketilmelidir.
Besinlerin
hazırlanmasında kaynamış su
kullanılmalıdır.
Tüm
besimler sadece kaşık ile verilmelidir. Ek
gıdaların verilmesinde biberon
kullanılmamalıdır.
Bebeğin
beslenmesinde kullanılan kaplar bir tencere
içerisinde ağzı kapatılmış olarak en az 5
dk. süre ile kaynatılmalıdır. (malzemeler
plastik olmamalıdır)
Meyve-sebze
pürelerini hazırlarken vitaminlerin
kaybolmaması için cam rende kullanılmalıdır.
Ek
gıdalara başlama döneminde çocuğun tuz
ihtiyacı yoktur ve tuzsuz besinleri kolayca
alabilir. Bu nedenle ilk bir yıl içinde
yiyeceklere tuz katılmaması önerilir.
Beslenme
saatleri hem anne hem de çocuk için mutlu
geçen anlar olmalıdır. Anne rahat olmalı
acele etmemelidir, çocuk kusabilir.
İSHAL
Ülkemizde her yıl binlerce çocuk ishal
nedeniyle ölmektedir. İshal dışkının günde
altıdan fazla ve sulu hale gelmesiyle ortaya
çıkan bir durumdur. Su ve tuz kaybına bağlı
olarak şu belirtiler ortaya çıkar:
Deride
kuruma ve buruşma,
İdrar
azalması,
Ağız
kuruluğu, halsizlik, huzursuzluk,
iştahsızlık,
Gözlerde
çukura kaçma,
Süt
çocuklarında bıngıldakta içeri çökme,
Çok ciddi vakalar dışında ilaç kullanımı
tavsiye edilmez. Etkenin ne olduğu tespit
edilmeden antibiyotik kullanılmamalıdır.
Gereksiz antibiyotik kullanımı barsak dengesini
bozacağı için bu gibi durumlarda mutlaka
doktora başvurulmalıdır.
Beslenme; ishalde -nedeni ne olursa olsun-
vücuttan atılan su ve tuz kaybının yerine
konması gerekir. Bu nedenle erken tedavi (yani
sıvı alımı ve diyet) çocuk sağlığı
açısından önemlidir. Bunun için;
Anne
sütüne devam edilmeli
Yoğurt
ve tahıllar gibi enerji veren, iyi emilen
besinlerin yanı sıra meyvelerde eklenmelidir.
Çocuğunuzu
az ve sık aralıklarla besleyiniz
Susuz
kalmamasına dikkat ediniz
Bol
bol O.R.S. (ishal için özel hazırlanmış
sulandırılacak toz) veya kullanıma hazır
su-tuz karışımından (sade, çilekli veya
elmalı) veriniz
Evde
kendinizin yapabileceği 4 su bardağı
kaynatılmış ılık suya, 1 tatlı kaşığı
sofra tuzu, 1 çay kaşığı karbonat, 1 yemek
kaşığı beyaz toz şeker ile hazırlanan
karışımdan O.R.S. yerine yine sık
aralıklarla içiriniz. Bu hazırlanan karışım
24 saatte bir değiştirilmelidir.
Çok
sulu ishallerde; her sabah başı veya her
dışkılayıştan sonra bir veya iki çay
bardağı yukarıdaki karışımlardan birini
veriniz.
Yoğurt,
tuzlu ayran, yoğurtlu çorba veriniz.
Meyve
olarak elma, muz, şeftaliyi kullanınız.
Örnek Yemek Listesi (Bir yaş sonrası için)
Kahvaltı: açık çay veya ıhlamur,
beyaz peynir, ekmek
Kuşluk: tuzlu ayran veya meyve suyu (taze
elma, şeftali veya muz ezmesi evde yapılmalı)
Öğlen ve Akşam: bir kepçe yoğurt
çorbası veya pirinç çorbası, yoğurt,
haşlanmış patates, pirinç lapası, elma,
şeftali veya muz, ekmek
İkindi: tuzlu ayran.
Trabzon Doğum ve Çocuk
Hastanesi
Dr. Ayşe Aksoy
|