Dr. Ahmet Girgin
Katarakt,
beyine görüntü yollayan retina (ağtabaka) nın üzerine
ışık düşmesini sağlayan göz küresinin içindeki lens
adındaki merceğin herhangi bir neden ile saydamlığını
yitirmesidir, yani katarakt gözün önünde büyüyen bir kitle
veya zar değildir. Merceğin kesifleşmeye başlaması ile hasta
önce bulanık görmeye başlar, giderek görmesi çok azalır ve
nihayet başkasının yardımı olmadan günlük hayatını devam
ettiremez, gazete, kitap okuyamaz hale gelir. Halk arasında
perde gelmesi olarak bilinen kataraktların bazıları doğuştan
olabilir: buna en güzel örnek hamileliği sırasında
kızamıkçık geçiren annelerin doğurdukları çocuklarda
görülen kızamıkçık kataraktıdır. Bazende geçirilen bir
kaza sonucu katarakt oluşabilir. Bu tip kataraktlar kazanın
türüne göre hemen ve tümüyle olduğu gibi bazen aradan aylar
geçmesiyle yavaş yavaş da meydana gelebilmektedir. Diğer bir
katarakt türü ise genç diabetlilerde veya üveit (göziçi
iltihabı), glokom (halk arasında karasu diye de bilinir)
benzeri göz hastalıklarından dolayı veya romatizmalı
hastalarda olduğu gibi uzun süre kortizon türevi ilaç
kullananlarda da meydana gelebilir. Halk arasındaki yaygın
kanının aksine, oluşmaya başladıktan sonra kataraktın
perhiz ile veya göz damlası benzeri ilaçlarla tedavisi yoktur.
Hastanın arzusu üzerine meslektaşlarımızın verdikleri
ilaçlar ancak hastayı psikolojik yönden tatmin edebilir. Buna
karşılık kataraktın kesin tedavisi cerrahidir ve son on
yılda mikrocerrahi alanındaki ilerlemeler sayesinde çok
başarılı sonuçlar alınmaktadır: eskiden kesifleşen lens
çıkartıldıktan sonra kalın gözlüklerle görüntü
sağlanmaya çalışılırdı. Camların ağırlığının
yanısıra bu gözlükler yan taraf görmelerini
kısıtladıkları için bazen yolda yürürken araba çarpması
gibi tatsız kazalara da sebep olabilmekteydiler. Ayrıca bu
gözlüklerle görüntü diğer göze göre % 30 oranında
büyütülmüş olduklarından her iki göz ameliyat edilmemişse
çift görme oluşmakta, derinlik algılaması bozulmaktaydı.
Daha sonraları, göz dışına takılıp bir ay kadar gözde
kalan kalabilen kontakt lenslerle daha memnuniyet verici
sonuçlar alınmaya başlandı. Ne varki eli titreyen yaşlı
hastalar ile şehrin toz toprağının yarattığı problemler
göz dışına takılan lenslerin kullanımını kısıtlıyordu.
Artık çıkartılan kesifleşmiş lens yerine suni göz içi
lensi konulmakta ve ve hastalar yukarıda bahsettiğimiz tatsız
olaylardan tümüyle arınmaktadırlar. Hastahanelerimizde de bu
yöntem senelerden beri başarı ile uygulanmakta olup, hatta
istenirse özel bir tip göziçi merceği konarak yakın
gözlüğüne olan ihtiyacı dahi ortadan kaldırmaktadır.
Göziçi merceği kataraktın alındığı ameliyatta göziçine
yerleştirilebildiği gibi eskiden katarakt ameliyatı olmuş
kişilere de ikinci bir ameliyat ile uygulanabilmektedir. Göz
içine lens yerleştirilerek yapılan ameliyatlarda son ilerleme
ise, halk arasında yanlış olarak bilinen lazer ile katarakt
ameliyatıdır, yani : - halen laser ile birincil katarakt
ameliyatları deneme safhasındadır. - laser ile ancak ilk
ameliyatta tüm perdesi alınamamış ise ikincil yani kalıntı
kataraktın temizlenmesi denenebilir. - halk arasında
yanlışlıkla laser diye adlandırılan alet bir cins ultrason /
parçalama-yeme cihazı olan fakoemülsifikasyon cihazıdır: bu
yöntemde çok küçük bir delikten göz içine girilmekte,
katarakt temizlendikten sonra katlanmış bir göziçi lensi bu
küçücük delikten göz içine sokulmakta, içerde tabii
yuvasında açılması sağlanmakta ve böylece dikişsiz olarak
ameliyat sonlandırılmaktadır. Görüldüğü gibi en sık
körlük nedenlerinden biri olan katarakt, tıbbın ve bilhassa
mikrocerrahinin son yıllarda hızla ilerlemesi sayesinde artık
hastaların korkulu rüyası olmaktan çıkmıştır ve hatta
eskisi gibi katarakt ameliyatı olmak için kataraktın
olgunlaşmasını bekleme mecburiyeti de ortadan kalkmıştır;
hasta, perdeden dolayı günlük hayatını devam ettirmekte
zorlanmaya başladığı andan itibaren bu ameliyat yapılmakta
ve kişi kısa zamanda eski yaşamına dönebilmektedir.